De aankondiging van de start van de Ramadan door Saudi-Arabië heeft dit jaar geleid tot een ongekende situatie binnen de islamitische gemeenschap in Nederland. Saudi-Arabië verklaarde dat de Ramadan morgen op 18 februari 2026 zou beginnen, ondanks het feit dat de maansikkel astronomisch onmogelijk zichtbaar kon zijn. Deze aankondiging staat haaks op zowel wetenschappelijke berekeningen als internationale waarnemingscriteria.

Het Islamitisch Observatorium Nederland (ION) heeft, in lijn met vrijwel alle islamitische observatoria wereldwijd, bevestigd dat de maansikkel pas morgenavond realistisch zichtbaar zal zijn. Dat betekent dat de Ramadan astronomisch en waarnemingstechnisch overmorgen op donderdag 19 februari hoort te beginnen.

Wereldwijde waarneming vs. politieke aankondiging

In de islamitische traditie is de vastenmaand gebaseerd op daadwerkelijke maanwaarneming (ru’yat al-hilal). Wanneer een land de start van Ramadan aankondigt terwijl zichtbaarheid fysiek onmogelijk is, verliest deze aankondiging haar religieuze legitimiteit. Wat dit jaar gebeurt, is daarom geen meningsverschil, maar een fundamentele tegenstelling tussen:

• wetenschappelijke realiteit
• religieuze methodologie
• politiek-religieuze autoriteit

De Saudische aankondiging is niet gebaseerd op waarneming, maar op administratieve besluitvorming. Een patroon dat al jaren tot kritiek leidt binnen de internationale islamitische gemeenschap. De maansikkel was vandaag namelijk nergens ter wereld te zien met het blote oog.

Primeur: Nederlandse en Belgische koepels verbreken automatisch volgen van Saudi-Arabië

Voor het eerst in de Nederlandse geschiedenis heeft de Vereniging Imams Nederland (VIN), een koepelorganisatie van vele Marokkaanse imams in Nederland expliciet aangekondigd dat de Ramadan donderdag 19 februari zal beginnen. Daarmee hebben zij zich bewust losgemaakt van de Saudische aankondiging. Ditzelfde geldt ook voor de Belgische Raad der Theologen die tevens de koepelorganisatie zijn van vele Marokkaanse imams in België.

Nooit eerder week een grote Marokkaanse koepelorganisatie van imams in Nederland en België collectief af van het automatisch volgen van Saudi-Arabië. Hiermee erkent de VIN expliciet:

• de rol van eigen geleerden
• de waarde van wetenschappelijke maanobservatie
• de noodzaak van religieuze autonomie
• het gezag van lokale en internationale observatoria

Interne splitsing binnen moslimgemeenschappen

Deze ontwikkeling heeft geleid tot een pijnlijke realiteit:
Marokkaanse moskeeën zijn nu verdeeld in twee kampen:

1. Moskeeën die Saudi-Arabië blijven volgen, ondanks de wetenschappelijke onmogelijkheid
2. Moskeeën die de geleerden en moslimobservatoria volgen, en Ramadan donderdag laten beginnen

Dit is geen organisatorische kwestie: dit is een principiële scheiding.

De kernvraag is niet: “Wie volg je?”
De kernvraag is: “Volg je religieuze waarheid, of volg je politieke macht?”

Morele en religieuze dimensie

Het volgen van een aantoonbaar onmogelijke waarneming ondermijnt:

• de geloofwaardigheid van islamitische jurisprudentie
• het vertrouwen in religieuze autoriteit
• de spirituele zuiverheid van religieuze besluitvorming

Wanneer geleerden, astronomen en observatoria gezamenlijk verklaren dat de maan niet zichtbaar kan zijn, maar men toch een politieke aankondiging volgt, ontstaat er een gevaarlijke precedentwerking:
macht boven waarheid, hiërarchie boven kennis, loyaliteit boven religieuze integriteit.

Voor velen binnen de gemeenschap voelt dit als een vorm van religieuze zwakte:
niet het volgen van kennis (‘ilm), maar het volgen van status (sulta).

Een kantelpunt in islamitisch Nederland

Wat hier gebeurt, is groter dan Ramadan alleen.

Dit is een kantelpunt voor de Nederlandse gemeenschap:

• richting religieuze volwassenheid
• richting autonomie
• richting onafhankelijk islamitisch gezag
• richting kennis-gebaseerde religieuze besluitvorming

De keuze van de VIN markeert het begin van een nieuw tijdperk waarin Nederlandse moslimgemeenschappen niet langer automatisch externe politieke autoriteiten volgen, maar eigen religieuze structuren, geleerden en waarnemingen serieus nemen.

Conclusie

Deze Ramadan is niet alleen een spiritueel begin, maar ook een historisch moment:

• Voor het eerst verzet een grote Marokkaanse koepelorganisatie zich tegen een onjuiste Saudische aankondiging
• Voor het eerst ontstaat er openlijke scheiding op basis van principes in plaats van nationaliteit
• Voor het eerst wordt zichtbaar dat religieuze autonomie in Nederland realiteit wordt

De Ramadan die nu begint, markeert niet alleen vasten, maar ook bewustwording.

Wat nu?

Op 29 Sha'ban 1447, overeenkomend met woensdag 18 februari 2026, zullen wij – In Shaa Allah – samen met erkende islamitische observatoria wereldwijd een maankijkobservatie uitvoeren. Deze waarneming is bedoeld om het begin van de nieuwe maand Ramadan 1447 vast te stellen. In geen enkel geval kondigen wij islamitische kalenderdata aan op basis van berekeningen, maar juist enkel conform de Shar'i regel dat de maansikkel gezien moet worden met het blote oog, conform het bevel van de Profeet ﷺ

"Als jullie de maansikkel zien, vast dan en als jullie deze weer zien, eet dan en als deze aan jullie is voorbijgegaan, vast dan dertig dagen"

[Overgeleverd in Sahih Muslim]

Aan de andere kant is het een wetenschappelijk, maar ook Koranisch feit dat de Aarde, zon en maan in een (vaste) baan zweven, waardoor wij een verwachting kunnen vormgeven of de maansikkel te zien is een bepaald gebied:

'En Hij is Degene Die de dag en de nacht heeft geschapen, en de zon en de maan, ieder zwevend in haar baan.'

[Koran 21:33]

Ook vanuit Nederland zullen we een maankijkobservatie organiseren. We gebruiken onder andere telescopische hulpmiddelen om de positie van de maansikkel te lokaliseren. De bevestiging gebeurt echter alleen wanneer de maansikkel met het blote oog wordt gezien. We houden je op de hoogte via een liveblog dat je kunt volgen via ons whatsappkanaal

Astronomische beschikbaarheid

Hieronder zie je een grafische kaart die de astronomische zichtbaarheid van de nieuwe maansikkel op 18 februari weergeeft. Deze kaart dient uitsluitend ter wetenschappelijke ondersteuning en validatie van onze waarnemingen, en wordt nooit gebruikt om de start van de nieuwe maand aan te kondigen. De bevestiging daarvan gebeurt uitsluitend na waarneming met het blote oog.